Tháo cốp pha nhựa sau bao nhiêu ngày? Bảng theo cấu kiện (TCVN 4453)

Theo TCVN 4453:1995, tháo cốp pha nhựa sau bao nhiêu ngày tùy cấu kiện: ván thành cột, tường, thành dầm được tháo khi bê tông đạt cường độ trên 50 N/cm², còn ván đáy sàn và dầm chờ khoảng 7 ngày với khẩu độ dưới 2 m, 10 ngày với khẩu độ 2–8 m và 23 ngày với khẩu độ trên 8 m. Các mốc ngày này là thời gian bê tông đạt 50%, 70% và 90% cường độ thiết kế tuổi 28 ngày (R28) khi bảo dưỡng theo TCVN 5592:1991. Tấm nhựa, ván thép hay gỗ phủ phim đều theo cùng mốc, vì thứ cần chờ là bê tông chứ không phải ván khuôn.

Tháo cốp pha nhựa sau bao nhiêu ngày theo TCVN 4453?

Nguyên tắc chung ở điều 3.6.1 của tiêu chuẩn: chỉ tháo cốp pha, đà giáo khi bê tông đã đủ cường độ chịu trọng lượng bản thân và tải trọng thi công. Khi tháo phải tránh gây ứng suất đột ngột hoặc va chạm mạnh làm hư hại kết cấu. Tiêu chuẩn chia cốp pha thành hai nhóm.

Nhóm thứ nhất là cốp pha thành không chịu lực, gồm ván thành dầm, cột, tường. Điều 3.6.2 cho phép tháo khi bê tông đạt cường độ trên 50 N/cm², tức 0,5 MPa, để mặt và cạnh bê tông không bị hư hại khi gỡ ván. Tiêu chuẩn không ghi số ngày cố định cho mốc này, nên thời điểm cụ thể do kỹ sư xác định theo loại xi măng, thời tiết và mẫu thử.

Nhóm thứ hai là cốp pha đà giáo chịu lực, tức ván đáy sàn, đáy dầm cùng hệ cột chống. Bảng 3 của tiêu chuẩn quy định cường độ tối thiểu và thời gian tham khảo theo khẩu độ như sau, áp dụng khi kết cấu chưa chất tải.

Khẩu độ bản, dầm, vòm	Cường độ tối thiểu để tháo	Thời gian tham khảo
Dưới 2 m	50% R28	7 ngày
Từ 2 đến 8 m	70% R28	10 ngày
Trên 8 m	90% R28	23 ngày

Nguồn: TCVN 4453:1995, bảng 3; áp dụng cho cốp pha đà giáo chịu lực khi chưa chất tải, bê tông bảo dưỡng theo TCVN 5592:1991.

Khẩu độ là khoảng cách giữa hai gối đỡ của ô sàn hoặc dầm, xem trên bản vẽ kết cấu.

Cột, tường, dầm, sàn, ô văng được tháo cốp pha khi nào?

Bảng dưới gom các quy định trên theo cấu kiện thường gặp trong nhà dân; tiêu chuẩn không có mốc riêng cho cốp pha nhựa.

Cấu kiện	Loại cốp pha	Điều kiện tháo	Mốc tham khảo
Cột	Ván thành, không chịu lực	Bê tông đạt trên 50 N/cm²	Không ghi số ngày, theo chỉ định kỹ sư
Tường	Ván thành, không chịu lực	Bê tông đạt trên 50 N/cm²	Không ghi số ngày, theo chỉ định kỹ sư
Thành dầm	Ván thành, không chịu lực	Bê tông đạt trên 50 N/cm²	Tháo trước ván đáy, giữ nguyên cột chống
Đáy dầm	Chịu lực	50% / 70% / 90% R28 với khẩu độ dưới 2 m / 2–8 m / trên 8 m	7 / 10 / 23 ngày
Sàn	Chịu lực	50% / 70% / 90% R28 theo khẩu độ ô bản như trên	7 / 10 / 23 ngày
Ô văng, công-xôn, sê-nô	Chịu lực	Bê tông đạt mác thiết kế và có đối trọng chống lật	Theo thiết kế

Nguồn: TCVN 4453:1995, điều 3.6.2, 3.6.4 và bảng 3.

Với nhà nhiều tầng, điều 3.6.5 yêu cầu giữ lại toàn bộ đà giáo và cột chống ở sàn nằm kề dưới sàn sắp đổ bê tông. Sàn phía dưới nữa được tháo từng phần, nhưng dưới các dầm nhịp lớn hơn 4 m phải giữ cột chống an toàn cách nhau khoảng 3 m. Nghĩa là dù sàn tầng 2 đã đủ 10 ngày, nếu đang chuẩn bị đổ sàn tầng 3 thì hệ chống đỡ sàn tầng 2 vẫn phải giữ nguyên.

Vì sao thời gian tháo thực tế có thể khác bảng?

Các mốc 7, 10 và 23 ngày giả định bê tông được bảo dưỡng theo TCVN 5592:1991. Thực tế, tốc độ bê tông lên cường độ còn phụ thuộc loại xi măng, phụ gia, lượng nước trộn và nhiệt độ. Mùa đông miền Bắc trời lạnh, bê tông thường lên cường độ chậm hơn, còn phụ gia đông kết nhanh có thể rút ngắn thời gian chờ.

Vì vậy bảng chỉ là mốc tham khảo; thời điểm tháo thực tế làm theo chỉ định của thiết kế hoặc kỹ sư giám sát. Với ván đáy sàn, dầm, kỹ sư có thể yêu cầu nén mẫu bê tông cùng điều kiện bảo dưỡng trước khi cho hạ chống.

Vật liệu ván khuôn không làm thay đổi thời gian chờ: tấm nhựa lắp bằng khóa nên tháo gọn hơn ván đóng đinh, nhưng không làm bê tông đông cứng sớm hơn. Khác biệt giữa các loại nằm ở chi phí, số lần dùng và công lắp dựng, xem bài so sánh cốp pha nhựa, thép, gỗ phủ phim và nhôm.

Tháo cốp pha nhựa theo thứ tự nào để không sứt bê tông, không hỏng tấm?

Thứ tự chung là tháo bộ phận không chịu lực trước, bộ phận chịu lực sau, và tháo ngược với thứ tự lắp.

1. Đối chiếu mốc tháo với bảng trên hoặc hỏi kỹ sư; ghi ngày đổ của từng cấu kiện.
2. Tháo ván thành cột, tường, thành dầm: nới gông, rút ty, mở khóa liên kết rồi mới tách tấm.
3. Tách tấm tại điểm tì chắc, kéo đều tay; không cạy xà beng vào mép tấm hay mặt bê tông.
4. Khi đủ mốc, hạ cột chống ván đáy sàn, đáy dầm từ từ, không tháo đồng loạt gây ứng suất đột ngột.
5. Công-xôn, ô văng, sê-nô tháo sau cùng, khi bê tông đạt mác thiết kế và đã có đối trọng chống lật.
6. Vệ sinh vữa bám ngay sau khi tháo, kiểm tra khóa, xếp tấm phẳng có kê.

Các bước lắp, đổ và bảo quản đi kèm được trình bày trong hướng dẫn thi công cốp pha nhựa. Nếu bê tông bám dính khi tháo, xem lại việc dùng chất tháo khuôn cho cốp pha nhựa trước đợt đổ tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Tháo cốp pha cột, tường sau mấy ngày?

TCVN 4453:1995 không ghi số ngày cố định cho cột và tường. Ván cột, tường là cốp pha thành không chịu lực, được tháo khi bê tông đạt cường độ trên 50 N/cm², tức 0,5 MPa. Thời điểm đạt mức này phụ thuộc loại xi măng, phụ gia và nhiệt độ, nên làm theo chỉ định của kỹ sư và tháo nhẹ tay để không sứt cạnh.

Sàn nhà dân tháo cốp pha sau bao lâu?

Theo bảng 3 của TCVN 4453:1995, ô sàn khẩu độ từ 2 đến 8 m cần bê tông đạt 70% R28, tương ứng khoảng 10 ngày khi bảo dưỡng chuẩn; ô dưới 2 m là 7 ngày, trên 8 m là 23 ngày. Nếu sắp đổ sàn tầng trên, phải giữ nguyên toàn bộ hệ chống của sàn kề dưới.

Dùng cốp pha nhựa có tháo sớm hơn ván gỗ được không?

Không. Mốc tháo tính theo cường độ bê tông chứ không theo vật liệu ván khuôn, nên cốp pha nhựa, thép và gỗ phủ phim theo cùng các mốc trong TCVN 4453:1995. Tấm nhựa chỉ giúp tháo gọn hơn nhờ khóa liên kết.

Tháo cốp pha quá sớm gây ra hậu quả gì?

Bê tông chưa đủ cường độ dễ sứt cạnh, bong mặt khi gỡ ván thành. Với ván đáy sàn, dầm, hạ chống sớm có thể làm kết cấu võng, nứt, nặng hơn là sập. Vì vậy TCVN 4453:1995 chỉ cho tháo khi bê tông đủ chịu trọng lượng bản thân và tải thi công.